Vefat eden bir yakınınızın bankalara borcu olup olmadığını artık e-Devlet üzerinden öğrenebiliyorsunuz. Türkiye Bankalar Birliği’nin 15 Ekim 2026’da kullanıma açtığı mirasçı Risk Merkezi Raporu, birçok ailenin yas sürecinde beklemediği bir tabloyla karşılaşmasına yol açıyor: kredi kartı borçları, ihtiyaç kredileri, karşılıksız çekler. Bu noktada en kritik bilgi reddi miras süresidir. Çünkü raporu almak, mirası reddetmek için kanunun tanıdığı süreyi durdurmaz ve yeniden başlatmaz. Bu yazıda sürenin ne zaman başladığını, nasıl hesaplandığını, kaçırılması hâlinde hangi yolların açık kaldığını Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümleri çerçevesinde anlatıyoruz.
Reddi Miras Süresi Kaç Aydır?
TMK m. 606 uyarınca yasal ve atanmış mirasçılar mirası üç ay içinde reddedebilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Yani mahkeme süreyi kendiliğinden dikkate alır, süre geçtikten sonra gerçek ret beyanında bulunmak kural olarak mümkün değildir.
Süresi içinde mirası reddetmeyen mirasçı, TMK m. 610/1 gereğince mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır. Bu da miras bırakanın borçlarından, terekeden aldığı payla sınırlı olmaksızın kendi malvarlığıyla sorumlu hâle gelmesi riskini doğurur.
Süre Hangi Tarihten Başlar?
Üç aylık süre herkes için aynı gün başlamaz. Kanun başlangıcı mirasçının durumuna göre belirler:
- Yasal mirasçılar (çocuklar, eş, anne-baba, kardeşler) için süre, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden kişi için ise öğrenme tarihi esas alınır.
- Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihte başlar.
- Terekenin koruma önlemi olarak defteri tutulmuşsa süre, tüm mirasçılar için defterin tutulmasının bittiğinin sulh hâkimince bildirildiği tarihte işlemeye başlar (TMK m. 607).
Uygulamada en sık hata, sürenin borcun öğrenildiği tarihten başladığının sanılmasıdır. Oysa yasal mirasçı bakımından belirleyici olan, borcun değil ölümün öğrenilmesidir. Babanızın vefatından iki ay sonra e-Devlet raporunda kredi borcu görmeniz, size yeni bir üç ay kazandırmaz.
e-Devlet Risk Merkezi Raporu Mirasın Reddi Sürecini Nasıl Etkiler?
Yeni hizmet, e-Devlet’teki Varis Hizmetleri menüsünden ücretsiz alınabiliyor. Raporda kredi limitleri ve borçları, kredi kartı kayıtları, çek ve senet bilgileri ile bazı yasaklılık kayıtları yer alıyor. Mirasçı açısından büyük bir kolaylık; ancak iki önemli sınırı var:
- Rapor tam bir tereke dökümü değildir. Vergi borçları, şahıslara olan borçlar, kira veya aidat borçları, Risk Merkezine bildirilmeyen yükümlülükler raporda görünmez.
- Rapor süreyi etkilemez. Raporu almak ne mirası kabul anlamına gelir ne de reddi miras süresini uzatır.
Bu nedenle doğru sıralama şudur: ölümü öğrendiğiniz an süre işlemeye başlamıştır; raporu bir an önce alın, ama karar vermek için son haftayı beklemeyin.
Mirasın Reddi Nasıl ve Nerede Yapılır?
TMK m. 609’a göre ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir. “Borçlar fazlaysa reddediyorum” gibi şarta bağlı bir beyan geçerli kabul edilmez. Ret, noter aracılığıyla yapılamaz.
Başvuruda genellikle nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi ve mirasçılığı gösteren belgeler istenir. Hâkim, beyanın süresinde ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığını inceleyerek ret beyanını kayda geçirir. Ret, terekenin tamamını kapsar. Yalnızca borçları reddedip evi almak gibi kısmi bir ret mümkün değildir.
Süre Uzatılabilir mi?
TMK m. 615 uyarınca sulh hâkimi, önemli sebeplerin varlığı hâlinde ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir. Örneğin terekenin karmaşık yapıda olması, yurt dışındaki malvarlığının tespitinin zaman alması bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak uzatma talebinin süre dolmadan yapılması büyük önem taşır.
Reddi Miras Süresi Geçtiyse Hangi Yollar Açık Kalır?
Reddi miras süresi kaçırılmışsa bile her şey bitmiş değildir. Somut duruma göre şu imkânlar değerlendirilebilir:
Mirasın Hükmen Reddi (TMK m. 605/2)
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır. Bu durum süreye bağlı değildir. Uygulamada mirasçı, borca batıklığın tespiti için alacaklılara karşı dava açar veya kendisine yöneltilen icra takibinde bu savunmayı ileri sürer. İspat yükü mirasçıdadır. Bilirkişi incelemesiyle ölüm tarihindeki aktif ve pasif karşılaştırılır.
Resmî Defter Tutulması (TMK m. 619)
Terekenin durumundan emin olmayan mirasçı, ret süresi içinde (talep bakımından bir aylık süreye dikkat edilerek) resmî defter tutulmasını isteyebilir. Defter süresince miras bırakanın borçları için takip yapılamaz ve süreç sonunda mirasçı, ret, resmî tasfiye veya kabul arasında bilinçli bir seçim yapma imkânı bulur.
Mirasın Reddi Hakkını Kaybettiren Davranışlar
Süre henüz dolmamış olsa bile bazı davranışlar ret hakkını ortadan kaldırabilir. TMK m. 610/2 uyarınca terekeye karışan, olağan yönetim dışındaki işleri yapan veya tereke mallarını gizleyen ya da kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Riskli işlemlere örnekler:
- Miras bırakanın banka hesabından para çekmek veya hesabını kapatmak,
- Aracını kendi adına kullanmaya devam etmek ya da satmak,
- Kiradaki taşınmazın kirasını tahsil edip harcamak,
- Miras bırakanın alacaklarını tahsil etmek.
Buna karşılık makul cenaze giderlerinin karşılanması ve terekenin zarar görmemesi için zorunlu koruma işlemleri, kural olarak mirasın kabulü sayılmaz. Yine de her işlemden önce hukuki değerlendirme yapılması güvenlidir.
Ret Sonrası Borç Kime Geçer?
Reddeden mirasçının payı, o kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer (TMK m. 611). Bu nedenle bir çocuğun mirası reddetmesi, borcun onun çocuklarına, yani torunlara intikal etmesi sonucunu doğurabilir. Torunlar için de ayrı bir ret süresi işler ve onların da başvuru yapması gerekir. Altsoyun tamamı reddederse paylar sağ kalan eşe geçer (TMK m. 613). En yakın yasal mirasçıların tümü reddettiğinde ise tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612).
Ret hakkı sınırsız da değildir. Kendisi borca batık olan bir mirasçının alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddetmesi hâlinde alacaklılar, TMK m. 617 uyarınca ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir. Alacaklının borçlunun işlemlerine karşı korunması konusunu tasarrufun iptali davası yazımızda ayrıca ele aldık.
Sık Sorulan Sorular
Reddi miras süresi kaç gündür?
Reddi miras süresi gün olarak değil, üç ay olarak belirlenmiştir (TMK m. 606). Süre, yasal mirasçı için ölümün öğrenildiği tarihten itibaren hesaplanır ve hak düşürücüdür.
e-Devlet’ten borç raporu almak mirası kabul etmek anlamına gelir mi?
Hayır. Rapor yalnızca bilgi edinme aracıdır; mirası kabul ettiğiniz anlamına gelmez. Ancak süreyi de durdurmaz.
3 ay geçtikten sonra miras reddedilebilir mi?
Gerçek ret için süre geçmişse kural olarak hayır. Ancak miras bırakan ölüm tarihinde borca batıksa, süreye bağlı olmayan hükmen ret yoluna başvurulabilir.
Kardeşlerden biri reddedip diğeri kabul edebilir mi?
Evet. Ret kişiseldir; her mirasçı kendi adına karar verir. Bir mirasçının reddi diğerlerini bağlamaz, ancak reddedenin payı kanuni sıraya göre başkalarına geçer.
Reddi miras yapan kişi ölüm aylığı alabilir mi?
Evet. SGK’dan bağlanan dul ve yetim aylığı mirasçılık sıfatından bağımsız bir haktır; bu aylığın alınması mirasın kabulü sayılmaz.
Mirası reddedersem borç çocuklarıma geçer mi?
Geçebilir. Payınız altsoyunuza intikal eder; çocuklarınızın da kendi süreleri içinde ret beyanında bulunması gerekir. Reşit olmayan çocuklar için yasal temsilcinin başvurusu ve gerekli izinler ayrıca değerlendirilir.
Sonuç: Süre Başladı, Kararı Erteleme
Reddi miras süresi kısa, kuralları katıdır. e-Devlet’teki yeni rapor borçları görmeyi kolaylaştırsa da tek başına yeterli bir tablo sunmaz ve süreyi uzatmaz. Terekenin tam durumunun tespiti, ret mi resmî defter mi sorusunun cevaplanması ve sahiplenme sayılabilecek işlemlerden kaçınılması, somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir. Miras hukukuna ilişkin hizmetlerimiz için Miras Hukuku sayfamızı inceleyebilir, ilgili kanun maddelerinin tam metnine Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Vefat eden yakınınızın borçlarıyla ilgili süreniz işliyorsa, hak kaybı yaşamadan doğru adımı atmak için Av. Atilla Kesecek ile iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışınız.