Ceza yargılamasında sanıkların en çok merak ettiği konuların başında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gelir. HAGB şartları, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendi. Bu rehberde, yürürlükteki Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 231. maddesine göre HAGB kararının hangi koşullarda verildiğini, denetim süresinin nasıl işlediğini, karara karşı hangi kanun yoluna başvurulacağını ve kararın sicil ile memuriyete etkisini sade bir dille açıklıyoruz.
HAGB Nedir ve Neden Yeniden Düzenlendi?
HAGB, mahkemenin sanık hakkında kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp belirli bir denetim süresine bağlaması ve bu süre sorunsuz geçerse davanın düşmesi sonucunu doğuran bir ceza muhakemesi kurumudur. CMK m.231/5 uyarınca açıklanması geri bırakılan hüküm, müsadereye ilişkin kısımlar dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz.
Kurum son yıllarda iki kez köklü değişiklik geçirdi. 7499 sayılı Kanun ile 1 Haziran 2024’ten itibaren sanığın kabulü şartı kaldırıldı ve karara karşı istinaf yolu açıldı. Ardından Anayasa Mahkemesi, 10.07.2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK 231’in beşinci ila on dördüncü fıkralarını iptal etti ve iptalin yürürlüğünü ileri bir tarihe bıraktı. Doğacak boşluk, kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun ile giderildi. Kısacası HAGB kaldırılmadı; yeni bir çerçeveyle yürürlükte kalmaya devam ediyor. Aynı paketle getirilen dolandırıcılığa iştirak indirimi için IBAN kiralama cezası ve TCK 158/4 indirimi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Maddenin güncel metnine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.
HAGB Şartları Nelerdir? (CMK 231/5-6)
Mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için kanunda sayılan koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Güncel düzenlemeye göre HAGB şartları şunlardır:
1) Hükmedilen Cezanın İki Yıl veya Daha Az Olması
Yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olmalıdır. Burada suçun kanundaki üst sınırı değil, tüm artırım ve indirimler uygulandıktan sonra ulaşılan sonuç ceza esas alınır. Örneğin kanunda üç yıla kadar hapis öngörülen bir suçta, takdiri indirimle bir yıl sekiz ay hapis cezası verilmişse HAGB değerlendirmesi yapılabilir.
2) Daha Önce Kasıtlı Bir Suçtan Mahkûm Olmamak
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti bulunmamalıdır. Taksirli suçlardan verilmiş mahkûmiyetler bu şartı engellemez. Önceki bir HAGB kararı da mahkûmiyet niteliği taşımadığından tek başına bu koşulu ortadan kaldırmaz; ancak aşağıda açıklanan denetim süresi kuralı ayrıca dikkate alınır.
3) Yeniden Suç İşlemeyeceği Kanaati
Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır. Bu, hâkimin takdirine bırakılmış bir koşuldur ve gerekçeli biçimde değerlendirilmesi gerekir. Sanığın sosyal durumu, iş hayatı ve pişmanlığına ilişkin somut bilgi ve belgelerin dosyaya sunulması bu aşamada sonucu doğrudan etkileyebilir.
4) Zararın Giderilmesi veya Taksitle Ödenmesi
Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hale getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Zararı derhal karşılayamayan sanık hakkında, zararı denetim süresince aylık taksitlerle tamamen ödemesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/9). Somut ve belirlenebilir bir zararın bulunmadığı suçlarda bu şart aranmaz.
5) Suçun Kapsam Dışında Bırakılan Suçlardan Olmaması
7589 sayılı Kanun ile getirilen önemli bir yenilik, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB kararı verilememesidir (CMK m.231/14). Bu istisna, Anayasa Mahkemesinin etkili soruşturma ve kötü muamele yasağına ilişkin gerekçeleri doğrultusunda düzenlenmiştir.
Ayrıca 1 Haziran 2024’ten sonra verilen kararlarda sanığın HAGB’yi kabul etmesi şartı aranmamaktadır. Koşullar oluştuğunda mahkeme bu kararı re’sen verebilir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasında Denetim Süresi
HAGB kararı verilen sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur. Mahkeme bu süre içinde, bir yılı aşmamak üzere sanığın denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulmasına ve belirli yükümlülüklere uymasına karar verebilir. Denetim süresince dava zamanaşımı durur. Ayrıca denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez; bu nedenle ikinci bir soruşturmayla karşılaşan kişinin önceki kararın denetim süresini mutlaka hesaba katması gerekir.
Denetim Süresi Sorunsuz Geçerse: Davanın Düşmesi
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10). Bu durumda kişi hakkında kurulan mahkûmiyet hükmü hiçbir zaman açıklanmamış olur.
Denetim Süresinde Suç İşlenirse: Hükmün Açıklanması
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması halinde mahkeme hükmü açıklar (CMK m.231/11). Ancak yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumu değerlendirilerek cezanın yarısına kadar belirlenecek bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verilebilir. Uygulamada, yeni suça ilişkin kararın kesinleşip kesinleşmediği ve sanığa savunma imkânı tanınıp tanınmadığı ayrıca denetlenir.
HAGB Kararına İtiraz mı, İstinaf mı?
Eski düzende HAGB kararlarına karşı yalnızca itiraz yoluna gidilebiliyordu. Güncel düzenlemede ise HAGB kararına karşı, CMK’nın 272. maddesindeki istisnalar saklı kalmak üzere istinaf kanun yoluna başvurulur (CMK m.231/12). Karar bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilmişse temyiz yolu açıktır.
İstinaf başvuru süresi, CMK m.273 uyarınca hükmün açıklanmasından itibaren iki haftadır; hüküm sanığın yokluğunda açıklanmışsa süre tebliğden başlar. Bu süre kaçırılırsa karar kesinleşir. HAGB, suçun işlendiğini kabul eden bir hüküm içerdiğinden, beraat bekleyen sanık açısından kararın istinafa taşınıp taşınmayacağı savunma stratejisi bakımından dikkatle değerlendirilmelidir. Yüksek mahkeme uygulamasını incelemek isteyenler Yargıtay Karar Arama sistemini kullanabilir.
HAGB Kararı Sicile İşler mi?
HAGB kararı genel adli sicile işlenmez; kanunda öngörülen amaçla kullanılmak üzere buna mahsus bir sisteme kaydedilir (CMK m.231/13). Bu nedenle e-Devlet üzerinden alınan standart adli sicil kaydı belgesinde görünmez. Bu kayıt, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcılığı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde bu amaçla kullanılabilir. Denetim süresi sonunda düşme kararı verildiğinde kayıt kural olarak silinir.
HAGB Memuriyete ve İş Hayatına Engel mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A-5 maddesi, memur olabilmek için belirli suçlardan mahkûm olmamayı şart koşar. HAGB kararı kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü olmadığından kural olarak bu engele girmez. Ancak bazı meslekleri düzenleyen özel kanunlarda “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmemiş olmak” ayrıca şart olarak arandığından ve güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması yapılan görevlerde suçun niteliği ayrıca değerlendirildiğinden, sonuç her başvuru için ayrı incelenmelidir. Özel sektör başvurularında ise genellikle yalnızca adli sicil belgesi istendiğinden HAGB kararı bu belgede yer almaz.
HAGB ile Hapis Cezasının Ertelenmesi Arasındaki Fark
HAGB ile TCK m.51’de düzenlenen hapis cezasının ertelenmesi sıkça karıştırılır. Ertelemede hüküm açıklanır ve kişi mahkûm olur; yalnızca cezanın infazı ertelenir ve mahkûmiyet adli sicile işlenir. HAGB’de ise hüküm hiç açıklanmaz; denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer. Bu nedenle koşulları oluştuğunda HAGB, sanık açısından çoğu zaman daha lehe bir sonuç doğurur. Mahkeme önce HAGB koşullarını değerlendirir; bunlar oluşmazsa hükmü açıklayarak erteleme veya seçenek yaptırım imkânlarını inceler.
HAGB Kararı İçin Yargılamada Nelere Dikkat Edilmeli?
HAGB şartları çoğu zaman kovuşturmanın son aşamasında değerlendirilse de bu sonuca ulaşmanın hazırlığı yargılamanın başında başlar. Savunmanın özellikle şu noktalara odaklanması önemlidir:
- Zararın hüküm verilmeden önce giderilmesi veya somut bir taksit planının dosyaya sunulması,
- Sanığın adli sicil durumunun ve varsa önceki HAGB kararlarına ait denetim sürelerinin tespit edilmesi,
- İndirim nedenlerinin eksiksiz ileri sürülerek sonuç cezanın iki yıl sınırının altında kalmasının sağlanması,
- Sanığın kişisel, ailevi ve mesleki durumuna ilişkin belgelerin dosyaya eklenmesi,
- Uygun dosyalarda HAGB’ye de imkân tanıyan alternatif usullerin değerlendirilmesi.
Asliye ceza mahkemesinde görülen bazı dosyalarda HAGB kararı, duruşma yapılmadan yürütülen basit yargılama usulü içinde de verilebilmektedir. Bu usulün işleyişi için basit yargılama usulü ve savunma stratejisi yazımızı okuyabilirsiniz.
HAGB Şartları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
HAGB kalktı mı?
Hayır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra CMK 231’in ilgili fıkraları 7589 sayılı Kanun ile yeniden yazıldı. HAGB, 31 Temmuz 2026’dan itibaren yeni çerçevesiyle uygulanmaya devam etmektedir.
HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?
Görünmez. HAGB kararı genel adli sicile değil, yalnızca yargı mercilerinin kanunda belirtilen amaçla erişebildiği özel bir sisteme kaydedilir. Ancak bazı kamu görevlerinde yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasında karar gündeme gelebilir.
HAGB kararına itiraz süresi ne kadar?
Güncel düzenlemede HAGB kararına karşı itiraz değil istinaf yoluna başvurulur. Süre, hükmün açıklanmasından, yokluğunda açıklanan hükümlerde ise tebliğden itibaren iki haftadır.
İkinci kez HAGB kararı verilebilir mi?
Önceki HAGB kararının beş yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez. Denetim süresi dolduktan sonra ise diğer HAGB şartları sağlanıyorsa yeni bir HAGB kararı mümkündür.
HAGB beraat anlamına gelir mi?
Hayır. Beraatte mahkeme suçun işlenmediğine veya sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığına karar verir. HAGB’de ise sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulur, yalnızca bu hükmün açıklanması denetim süresine bağlanır.
Adli para cezasında HAGB kararı verilebilir mi?
Evet. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis cezası olabileceği gibi adli para cezası da olabilir. Diğer koşulların varlığı halinde adli para cezasına ilişkin hükmün açıklanması da geri bırakılabilir.
Ceza Davanızda Hukuki Destek
HAGB şartları dosyadan dosyaya farklı sonuçlar doğurabilir; zararın giderilme biçimi, sonuç cezanın hesaplanması ve kanun yolu tercihi gibi kararlar sanığın geleceğini doğrudan etkiler. Soruşturma veya kovuşturma sürecinde savunmanızı doğru kurgulamak için ceza hukuku alanındaki hizmetlerimizi inceleyebilir, iletişim sayfamız üzerinden Av. Atilla Kesecek ile görüşme talep edebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışınız.